Pyetja:
Po përpiqem të luftoj nefsin (veten) time që të mos mbaj mëri dhe inat ndaj njerëzve. Ndonjëherë arrij ta mposht nefsin, e ndonjëherë ai më mposht mua. A do të shpërblehem për këtë përpjekje, apo prapëseprapë do të konsiderohem si njeri që mban mëri?
Përgjigjja:
Falënderimi i takon Allahut, ndërsa paqja dhe bekimet qofshin mbi të Dërguarin e Allahut.
Së pari
Njeriu është krijesë e dobët. Ai përballet si me prirje drejt së mirës, ashtu edhe me prirje drejt së keqes. Ndonjëherë ai humbet kontrollin mbi veten dhe e gjen veten të tërhequr drejt imoralitetit dhe devijimit, ndërsa prirjet e këqija e shtyjnë drejt padrejtësisë dhe shkeljes së kufijve, sepse shejtani ia zbukuron veprat e këqija.
Por prirja e njeriut drejt së mirës ia zgjon ndërgjegjen, e bën të ndiejë pendim dhe e nxit të kthehet në rrugën e së vërtetës dhe t’i përgjigjet thirrjes së arsyes.
Njerëzit ndryshojnë në forcën e vullnetit, aftësinë për t’u përmbajtur dhe pastërtinë e zemrës. Disa e edukojnë veten që të ecin në rrugën e virtyteve dhe cilësive fisnike, e detyrojnë veten t’u përmbahen parimeve të larta morale dhe etikës, t’u rezistojnë epsheve dhe prirjeve të këqija, duke e detyruar veten të qëndrojë në rrugën e drejtë dhe të jetë e drejtë e e paanshme. Një njeri i tillë është në gjendje ta përballojë të keqen dhe të durojë vështirësitë për ta mposhtur atë. Ai nuk e humb kurrë shpresën se e mira do të triumfojë dhe e keqja do të zhduket.
Të tjerë, përkundrazi, dorëzohen para dëshirave dhe epsheve të tyre. Ata nuk arrijnë ta detyrojnë veten të fitojë virtyte dhe të veprojë sipas tyre. Lënë pas dore shumë nga urdhrat e Allahut dhe të Dërguarit të Tij, ndihen shumë të dobët për t’i rezistuar së keqes dhe humbin shpresën se e mira do të mbizotërojë ndonjëherë.
Çelësi i suksesit në këtë çështje është luftimi i dëshirave dhe i nefsit që anon nga e keqja, me qëllim që njeriu të fitojë udhëzimin e Allahut. Allahu i Lartësuar thotë:
“Sa për ata që përpiqen në rrugën Tonë, Ne pa dyshim do t’i udhëzojmë në rrugët Tona.”
(El-Ankebut, 29:69)
Imam Ahmedi (23958), Ibn Hibani (4862) dhe të tjerë transmetojnë se Fadaleh ibn Ubejdi (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka thënë:
I Dërguari i Allahut ﷺ tha gjatë Haxhit të Lamtumirës:
“A t’ju tregoj se kush është besimtari? Besimtari është ai prej të cilit njerëzit janë të sigurt për jetët dhe pasuritë e tyre. Myslimani është ai prej gjuhës dhe dorës së të cilit njerëzit janë të sigurt. Muxhahidi është ai që lufton nefsin e tij në bindje ndaj Allahut. Muhaxhiri është ai që braktis mëkatet.”
Hadithi është vlerësuar sahih nga Et-Tirmidhi, El-Hakimi dhe Shejh Albani në Es-Silsiletu’s-Sahihah (nr. 549).
Ibn Kajjimi (Allahu e mëshiroftë) ka thënë në Zad el-Me’ad (3/6):
Lufta kundër nefsit i paraprin luftës kundër armiqve të jashtëm dhe është themeli i saj. Ai që nuk e lufton nefsin dhe dëshirat e tij, duke e detyruar të kryejë atë që Allahu ka urdhëruar dhe të largohet nga ajo që Ai ka ndaluar, nuk do të jetë në gjendje të luftojë armikun e jashtëm. Si mund ta luftojë armikun e jashtëm kur armiku i tij i brendshëm (nefsi) e ka nën kontroll dhe ai nuk përpiqet ta mposhtë atë për hir të Allahut? Në të vërtetë, ai nuk do të jetë në gjendje të përballet me armikun e jashtëm derisa të luftojë nefsin e tij.
Për ta përmbledhur: nëse myslimani lufton nefsin e tij, e detyron veten të largohet nga mëkatet dhe të kryejë adhurime e vepra të mira në përputhje me urdhrat dhe ndalesat e Allahut, atëherë ai do të shpërblehet për këtë, në dashtë Allahu, sipas përpjekjes që ka bërë në këtë luftë.
Shejhul-Islam Ibn Tejmije (Allahu e mëshiroftë) u pyet:
Cila ka përparësi: pastrimi i zemrës nga smira, urrejtja, mendjemadhësia, syefaqësia, dashuria për famën, vetëpëlqimi dhe ngurtësia e zemrës, apo shtimi i adhurimeve të dukshme si namazi, agjërimi dhe veprat vullnetare, edhe nëse zemra vazhdon të ketë këto sëmundje?
Ai u përgjigj:
Falënderimi i takon Allahut. Disa prej këtyre gjërave janë obligim individual. Më obligative prej tyre është ajo që Allahu ka thënë në hadithin kudsij: “Robi Im nuk më afrohet me asgjë më të dashur tek Unë sesa me atë që ia kam bërë obligim.” Pastaj Allahu thotë: “Robi Im vazhdon të më afrohet me vepra vullnetare derisa ta dua.”
Veprat e jashtme nuk mund të jenë të mira dhe të pranueshme nëse zemra nuk është e shëndoshë, sepse zemra është mbreti, ndërsa gjymtyrët janë ushtarët e saj. Nëse mbreti prishet, edhe ushtarët prishen.
Prandaj Profeti ﷺ ka thënë:
“Në trup gjendet një copë mishi; nëse ajo është e shëndoshë, i gjithë trupi është i shëndoshë, e nëse ajo prishet, prishet i gjithë trupi. Ajo është zemra.”
Veprat e zemrës ndikojnë domosdoshmërisht në veprat e jashtme. Nëse një vepër e zemrës është më obligative, ajo merr përparësi, qoftë ajo e fshehtë apo e dukshme. Kështu, largimi nga smira dhe mendjemadhësia është më obligativ sesa agjërimet vullnetare.
Megjithatë, disa vepra të jashtme mund të jenë më të vlefshme, si namazi i natës (kijamul-lejl), i cili është më i mirë sesa thjesht largimi nga disa mendime kalimtare, si xhelozia e lejuar (ghibtah) dhe të ngjashmet.
Veprat e brendshme dhe ato të jashtme e mbështesin njëra-tjetrën. Namazi e ndalon njeriun nga shthurja dhe e keqja dhe mbjell përulësi, ndërsa sadakaja ka ndikime të ngjashme. Allahu e di më së miri.
(Mexhmu’ el-Fetaua, 11/381–382)
Për më shumë hollësi, shihni përgjigjen e pyetjes nr. 21673.
Së dyti
Në El-Mevsu’ah el-Fikhijjeh (18/5 e në vazhdim) thuhet:
Mëria nënkupton mbajtjen e inatit, urrejtjes dhe armiqësisë në zemër, kërkimin e një mundësie për t’i bërë dëm dikujt ose mendimin e keq për njerëzit për shkak të armiqësisë ose dëshirës për hakmarrje. Kjo ndodh sepse kur njeriu nuk është në gjendje ta shprehë zemërimin menjëherë, ai e shtyp atë dhe ai vendoset në zemër derisa shndërrohet në mëri.
Gjykimi për mërinë ndryshon sipas shkakut të saj.
Nëse ajo buron nga smira ose urrejtja pa ndonjë arsye të drejtë, atëherë është e qortueshme sipas Islamit, sepse nxit armiqësi dhe urrejtje dhe u shkakton dëm njerëzve pa faj.
Kjo është dënuar në tekstet fetare. Allahu i Lartësuar thotë për hipokritët:
“Kur ju takojnë, thonë: ‘Ne besojmë’, por kur mbeten vetëm, kafshojnë majat e gishtave nga zemërimi kundër jush.”
(Ali Imran, 3:119)
Ajo që e largon mërinë dhe inatin është shkëmbimi i dhuratave dhe shtrëngimi i duarve. Profeti ﷺ ka thënë:
“Shkëmbeni dhurata, sepse dhuratat e largojnë mërinë nga zemrat.”
Në një transmetim tjetër thuhet:
“Shkëmbeni dhurata dhe do ta doni njëri-tjetrin.”
Por nëse mëria është ndaj një zullumqari, padrejtësia e të cilit nuk mund të ndalet, ose ndaj të cilit nuk është e mundur të merret e drejta, apo ndaj një jobesimtari që dëmton myslimanët dhe nuk mund të pengohet, atëherë kjo nuk është e qortueshme sipas Islamit.
Më pas, nëse myslimani fiton fuqi mbi atë që i ka bërë padrejtësi, ai mund ta falë dhe kjo është bamirësi e bujari, ose mund të marrë të drejtën e tij, dhe për këtë nuk ka asnjë mëkat. Allahu i Lartësuar thotë:
“Sa për atë që merr hak pasi i është bërë padrejtësi, ndaj të tillëve nuk ka qortim. Qortimi është vetëm ndaj atyre që u bëjnë padrejtësi njerëzve.”
(Esh-Shura, 42:41–42)
Burimi: islamqa.islamqa.info / Solli në gjuhën shqipe pergjigje.net
