Pyetja:
Burri im punon si shofer. Ai zgjohet herët çdo mëngjes për të falur sabahun para se të dalë në punë, ndërsa koha e jacisë është bërë shumë vonë. Ai po has vështirësi në punë; puna është shumë e lodhshme dhe ai lodhet shumë. Mundohet të flejë pak pas akshamit, por ndodh që të gjithë na zë gjumi dhe zakonisht ai nuk zgjohet veçse me alarm. Ai madje ka filluar të përgjumet gjatë vozitjes. Kjo ndodh sepse fle më pak se gjashtë orë. A lejohet që ai ta bashkojë akshamin me jacinë, sepse kam frikë për të dhe për ata që udhëtojnë me të në rrugë?
Përgjigjja:
Falënderimi i takon Allahut, paqja dhe bekimet qofshin mbi të Dërguarin e Allahut.
Parimi bazë është që çdo namaz të falet në kohën e caktuar sipas Sheriatit, sepse Allahu i Lartësuar thotë:
{Namazi është detyrë për besimtarët në kohë të caktuara} [En-Nisa 4:103]
Pra, namazet kanë kohë të përcaktuara dhe nuk lejohet bashkimi i dy namazeve përveçse me arsye të vlefshme.
Një nga arsyet që e lejon bashkimin e namazeve është vështirësia.
Shejh Ibn Uthejmini (Allahu e mëshiroftë) u pyet për një vend ku zhdukja e muzgut që tregon hyrjen e kohës së jacisë vonohet shumë dhe njerëzit e kanë të vështirë të presin deri atëherë.
Ai u përgjigj:
“Nëse muzgu zhduket para sabahut dhe mbetet kohë e mjaftueshme për faljen e jacisë, atëherë ata duhet të presin derisa të zhduket, përveç nëse kjo u shkakton vështirësi të madhe. Në atë rast, lejohet ta bashkojnë jacinë me akshamin në kohën e akshamit, për të shmangur vështirësinë dhe mundimin, sepse Allahu i Lartësuar thotë:
{Allahu dëshiron për ju lehtësim dhe nuk dëshiron për ju vështirësi} [El-Bekare 2:185]
dhe
{Ai nuk ju ka ngarkuar me vështirësi në fe}[El-Haxh 22:78]
Në Sahih Muslim transmetohet nga Abdullah ibn Abbasi (Allahu qoftë i kënaqur me të dy) se Profeti ﷺ i bashkoi drekën me ikindinë dhe akshamin me jacinë në Medine, pa pasur frikë dhe pa pasur shi. U pyet: “Pse e bëri këtë?” Ai tha: “Që të mos e vështirësojë umetin e tij.” Domethënë, ai nuk deshi që umeti të përballej me vështirësi për shkak të mosbashkimit të namazeve.”
(Marrë nga Mexhmu’ Fetaua esh-Shejh Ibn Uthejmin, 12/206)
Bazuar në këtë, nëse burri juaj mund të zgjohet me alarm për namaz dhe mund ta kryejë punën e tij në mënyrë të sigurt pa pasur vështirësi të madhe, atëherë nuk i lejohet t’i bashkojë namazet.
Por nëse ai nuk mund të zgjohet, ose zgjimi do të shkaktojë mungesë gjumi që çon në humbjen e punës, ose në përgjumje gjatë vozitjes, atëherë ajo që duket më e saktë është se i lejohet t’i bashkojë namazet për shkak të vështirësisë që po përjeton dhe për shkak të asaj që kanë përmendur dijetarët se lejohet bashkimi i namazeve për atë që frikësohet se puna dhe jetesa e tij e nevojshme mund të dëmtohen.
Në librin Keshshaf el-Kina’ (1/496) thuhet:
“Njeriu mund të arsyetohet për mungesën në xhuma dhe namazin me xhemat nëse frikësohet se do t’i ndodhë dëm në pasurinë e tij ose në jetesën që i nevojitet, apo nëse ka lënë ujin duke vaditur tokën ose kopshtin dhe frikësohet se largimi do të shkaktojë dëm, ose nëse është ngarkuar të ruajë diçka dhe frikësohet se do të humbasë nëse largohet, si p.sh. roja i një kopshti dhe të ngjashme. Kjo sepse vështirësia që mund të vijë nga këto raste është më e madhe sesa thjesht lagia e rrobave nga shiu, e cila është arsye e vlefshme sipas konsensusit të dijetarëve.”
Allahu e di më së miri.
