Në emër të Allahut, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit
Përkufizimi i kurbanit:
Kurbani është ajo që theret nga kafshët e bagëtive (deve, lopë, dele e dhi) gjatë ditëve të Bajramit si një afrim ndaj Allahut të Lartësuar.
Ai është prej simboleve të dukshme të Islamit, të ligjëruar në Librin e Allahut, në Sunetin e Profetit ﷺ dhe me konsensusin e myslimanëve. Dëshmitë për këtë janë të shumta dhe të njohura.
Dispozita e kurbanit:
Ligjshmëria e kurbanit është çështje e pranuar nga të gjithë dijetarët. Por ata janë ndarë në mendime lidhur me atë nëse ai është i preferuar (sunet) apo obligativ (vaxhib):
- Shumica e dijetarëve, përfshirë tre imamët (përveç Ebu Hanifes), mendojnë se kurbani është sunet i përforcuar (muekede).
- Imami Ebu Hanife dhe imam Ibn Tejmije (Allahu i mëshiroftë) e kanë konsideruar atë si obligativ.
Mendimi më i saktë është ai i shumicës, për shkak të hadithit të transmetuar nga Ummu Seleme (Allahu qoftë i kënaqur me të), ku Profeti ﷺ ka thënë:
“Kur të hyjnë dhjetë ditët e para të Dhul-Hixhes, dhe dikush prej jush dëshiron të bëjë kurban, atëherë mos të prekë asgjë prej flokëve dhe lëkurës së tij.” (Muslimi)
Fjala “dëshiron” tregon se vepra është në dorën e personit dhe nuk është detyrim.
Gjithashtu është transmetuar nga Ebu Bekri dhe Omeri (Allahu qoftë i kënaqur me ta), se e linin therjen e kurbanit që njerëzit të mos i merrnin si shembull të detyrueshëm (transmetuar nga Bejhakiu dhe saktësuar nga Albani).
Çështje: Për kë theret kurbani?
Bazuar në praktikën profetike, kurbani është për të gjallët, siç veproi Profeti ﷺ për veten dhe familjen e tij. Sa i përket të vdekurve, ka disa kategori:
- Nëse theret për vete dhe për familjen, duke përfshirë edhe të vdekurit, kjo është e lejuar dhe e saktë. Profeti ﷺ bëri kurban për veten dhe familjen, ku përfshiheshin edhe të vdekur si Hatixhja (radijAllahu anha).
- Nëse kurbani bëhet për të vdekurin sipas testamentit të tij, është obligim që të përmbushet kjo dëshirë.
- Nëse theret veçmas për një të vdekur (si për babain, nënën, gjyshin), kjo është e lejuar dhe shpresohet që shpërblimi të arrijë, nëse Allahu do.
Megjithatë, më e mira është të ndiqet Suneti, sepse Profeti ﷺ nuk ka bërë kurban veçmas për ndonjë të vdekur, edhe pse shumë të dashur të tij kishin ndërruar jetë, si Hamza dhe Xhaferi (radijAllahu anhum).
Kushtet e kurbanit (janë gjashtë):
- Të jetë nga bagëtitë (deve, lopë, dele ose dhi), bazuar në ajetin:
“Për çdo ymet kemi caktuar sakrificë, që të përmendin emrin e Allahut mbi atë që Ai u ka dhënë nga bagëtitë.” (Kur’an, 22:34)
- Të ketë arritur moshën e përcaktuar ligjërisht:
Deve: 5 vjeç
Lopa: 2 vjeç
Dhi/dele: 1 vjeç
(Lejohet edhe gëzafi i deles 6-muajshe nëse duket si njëvjeçare.)
- Të jetë pa të meta të qarta, të cilat e bëjnë të pavlefshëm. Katër prej tyre janë:
E verbër me verbëri të dukshme
E sëmurë rëndë
E çalë rëndë
E dobët në mënyrë ekstreme
Për këto, Profeti ﷺ ka ndaluar therjen si kurban.
- Të jetë në pronësi të personit që e ther.
- Të mos jetë peng (garanci) për ndonjë borxh.
- Koha e therjes: nga përfundimi i namazit të Bajramit deri në perëndimin e diellit më 13 Dhul-Hixhe.
Çështje: Për kë mjafton një kurban?
Nëse një burrë ther një dele për vete dhe për familjen që mban (gra, fëmijë, etj.), ajo është e mjaftueshme për të gjithë.
Me “familje” nënkuptohen ata që i mban ekonomikisht.
Çështje: Çfarë hahet dhe ndahet nga kurbani?
Sipas shumicës së dijetarëve, kurbani ndahet në tre pjesë:
- Një pjesë për konsum personal
- Një pjesë për dhuratë (për të afërmit dhe miqtë)
- Një pjesë për bamirësi (për të varfrit)
Argumentet:
“Hani prej tyre dhe ushqeni të varfrin e nevojshëm.” (Haxh, 28)
“Ushqeni lypësin e përulur dhe atë që nuk kërkon.”
Në hadithin e Buhariut:
“Hani, jepni dhe ruani.”
Kjo përfshin edhe dhuratën edhe lëmoshën.
Çështje: Ndalimi i prerjes së flokëve dhe thonjve për atë që do të bëjë kurban:
Në hadithin e Ummu Selemes (Sahih Muslim) thuhet:
“Kur të hyjnë dhjetë ditët e para të Dhul-Hixhes dhe dikush prej jush dëshiron të bëjë kurban, le të ndalojë prerjen e flokëve dhe thonjve.”
Në një version tjetër:
“Të mos prekë asgjë nga flokët apo lëkura e tij.”
Qëllimi është që ai të përjetojë diçka nga përvoja e haxhinjve në ihram, duke shmangur zbukurimin.
Kjo vlen vetëm për atë që do të bëjë kurbanin, jo për pjesëtarët e tjerë të familjes.
Nëse ai e shkurton flokun apo thonjtë, duhet të kërkojë falje dhe të pendohet, por kurbani mbetet i vlefshëm dhe nuk ka kefaret (dëmshpërblim) për të.
Muhamed bin Sulejman El-Mehena
https://t.me/hoxheebubekrruli
