Pyetje: Kam një pyetje, në gjuhën shqipe kemi shprehje të tilla si: shpirtlig, shpirt skëterrë, shpirt grymur, shpirtzi etj.
A janë këto shprehje gjuhësore mungesë respekti dhe mosmadhërim i shpirtit si krijesë e veçantë e Allahut?
A lejohet përdorimi i tyre?
Përgjigja:
- Nëse do të shikojmë origjinën e këtyre shprehjeve në gjuhën shqipe përdoren në një kontekst ku fjala “shpirt” nuk i referohet drejtpërdrejt shpirtit të krijuar nga Allahu, por më tepër personalitetit, karakterit dhe sjelljes së njeriut. Kështu shpesh përdoren metafora që nuk synojnë përçmimin e ndonjë krijese, por janë shprehje të figurshme për të përshkruar moralin ose sjelljen e dikujt. Për shembull kur thuhet: “zemërgjerë” përdoret për një person bujar, edhe pse “zemra” si organ nuk ka lidhje me bujarinë.
- Nëse e marrim nga ky këndvështrim, përdorimi i këtyre shprehjeve mund të shihet si një formë gjuhësore, e cila nuk është domosdoshmërisht mungesë respekti ndaj shpirtit si krijesë e Allahut, por më tepër një mënyrë e të shprehurit në gjuhën shqipe. Megjithatë, nga një musliman është gjithmonë më e mirë të përdorë fjalë që nuk krijojnë ndonjë hije mosrespekti ndaj shpirtit si krijesë e Allahut, sepse Islami inkurajon një gjuhë të pastër dhe fjalë të mira, dhe nëse ka mundësi të përdoren alternativa më të kujdesshme, atëherë ato janë më të preferueshme.
- Nëse analizojmë shprehje si “shpirtzi,” “shpirtlig,” “shpirt skëterrë,” vërejmë se ato nuk kanë të bëjnë drejtpërdrejt me vetë natyrën e shpirtit, por me karakterin dhe sjelljen e personit. Por, për shkak se fjala “shpirt” lidhet me një krijesë të veçantë të Allahut, është më e udhës të shmangim përdorimin e tyre dhe të zgjedhim fjalë më të pastra dhe më të kujdesshme për të përshkruar sjelljen e dikujt, si p.sh.:
Njeri i lig në vend të shpirtlig
Njeri i errët në zemër në vend të shpirt skëterrë
Zemërkeq në vend të shpirtzi - Në Islam, ne jemi të ftuar të flasim me fjalë të mira dhe të shmangim çdo gjuhë që mund të nënvlerësojë ose përçmojë ndonjë nga krijesat e Allahut, veçanërisht shpirtin, për të cilin Allahu i Lartësuar thotë:
وَيَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلرُّوحِ ۖ قُلِ ٱلرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّى وَمَآ أُوتِيتُم مِّنَ ٱلْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًۭا
“Dhe të pyesin ty (o Muhamed) për shpirtin. Thuaj: ‘Shpirti është çështje e Zotit tim, e juve ju është dhënë fort pak dije” (El-Isra: 85). - Si përfundim, edhe pse këto shprehje përdoren në gjuhën shqipe, është më e pëlqyeshme të shmangen dhe të përdoren fjalë alternative që ruajnë madhështinë e krijesës së Allahut. Një besimtar që dëshiron të përdorë një gjuhë të pastër e të bukur mund t’i shmangë dhe të zgjedhë fjalë më të mira për të përshkruar karakterin e njerëzve.
Allahu e di më së miri.
/Dr. Adelina Kuçana/
