Pyetje: Si duhet të pastrohet dhe të falet personi i sëmurë? Shpresoj të ma shpjegoni këtë në detaje.
Përgjigje:
Falënderimet dhe lavdërimet i takojnë Allahut, Zotit të botëve…
Si merr abdes personi i sëmurë
Personi i sëmurë ka të njëjtat obligime si personi i shëndoshë sa i përket pastrimit me ujë nga papastërtia e vogël dhe e madhe. Ai duhet të marrë abdes për papastërtinë e vogël dhe gusël për papastërtinë e madhe.
Para marrjes së abdesit, është e domosdoshme të pastrohet me ujë (istinxha) ose me gurë apo diçka tjetër që zëvendëson ato, pas urinimit ose kryerjes së nevojës.
Kur pastrohet me gurë, duhet të përdoren tre gurë të pastër. Nuk lejohet pastrimi me bajga, eshtra, ushqim ose gjëra që kanë nderim. Më e mira është që fillimisht të përdoren gurë ose faculeta e të ngjashme, pastaj të përdoret uji, sepse gurët largojnë vetë papastërtinë ndërsa uji e pastron vendin, dhe kjo është më e mira.
Njeriu ka zgjedhje mes pastrimit me ujë ose me gurë e të ngjashme. Nëse zgjedh vetëm njërën prej tyre, atëherë uji është më i mirë, sepse e pastron vendin dhe largon vetë papastërtinë bashkë me gjurmët e saj, prandaj është më efektiv në pastrim. Nëse mjaftohet me gurë, atëherë tre gurë janë të mjaftueshëm nëse vendi pastrohet me to. Nëse nuk mjaftojnë, mund të shtojë të katërtin ose të pestin derisa të pastrohet vendi, por është më mirë që numri të jetë tek.
Nuk lejohet pastrimi me dorën e djathtë. Por nëse dora e majtë është e prerë, e thyer, e sëmurë apo ka ndonjë problem të ngjashëm, atëherë lejohet të përdorë dorën e djathtë nga nevoja dhe nuk ka problem në këtë.
Nëse personi i sëmurë nuk mund të marrë abdes me ujë, ose ka frikë se uji do t’ia përkeqësojë sëmundjen, do t’ia vonojë shërimin ose do t’i shkaktojë dëm, atëherë ai merr tejemum.
Tejemumi bëhet duke goditur duart një herë mbi dhe të pastër, pastaj ferkon fytyrën dhe duart me pjesën e brendshme të pëllëmbëve dhe gishtërinjve.
Lejohet të merret tejemum me çdo gjë të pastër që ka pluhur, edhe nëse nuk është toka, si për shembull muri nëse mbi të ka pluhur. Nëse personi mbetet në gjendje pastërtie me tejemumin e parë, ai mund të falë disa namaze me të, ashtu si me abdesin, dhe nuk ka nevojë ta përsërisë tejemumin, sepse ai është zëvendësim për ujin dhe zëvendësimi merr të njëjtin gjykim si gjëja që zëvendëson.
Tejemumi prishet nga çdo gjë që e prish abdesin. Gjithashtu prishet kur personi bëhet i aftë të përdorë ujë ose kur gjendet ujë nëse më parë nuk kishte.
Nëse sëmundja është e lehtë dhe përdorimi i ujit nuk shkakton dëm, nuk e përkeqëson sëmundjen, nuk e vonon shërimin dhe nuk shton dhimbjen, si për shembull dhimbje koke, dhimbje dhëmbi e të ngjashme, ose nëse mund të përdorë ujë të ngrohtë pa u dëmtuar, atëherë nuk lejohet të marrë tejemum, sepse tejemumi lejohet për të shmangur dëmin, ndërsa në këto raste nuk ka dëm dhe ai ka mundësi të përdorë ujë.
Nëse personi i sëmurë e ka shumë të vështirë të marrë vetë abdes ose tejemum, atëherë dikush tjetër mund t’ia bëjë dhe kjo është e vlefshme.
Nëse personi ka plagë, ulçera, gjymtyrë të thyera ose ndonjë sëmundje ku përdorimi i ujit e dëmton, dhe bëhet xhunub, atëherë lejohet të marrë tejemum. Nëse mund t’i lajë pjesët e shëndosha të trupit, duhet t’i lajë ato dhe për pjesët e tjera të marrë tejemum.
Nëse një nga pjesët që duhen larë në abdes ka plagë dhe larja me ujë është e vështirë ose e dëmshme, atëherë lejohet ta ferkojë me ujë në vend të larjes, sipas radhës normale të abdesit. Nëse edhe ferkimi është i vështirë ose i dëmshëm, atëherë merr tejemum për atë pjesë dhe kjo është e vlefshme.
Ai që ka fashë ose allçi mbi gjymtyrë të thyer apo të dëmtuar, mund të ferkojë mbi të me ujë dhe kjo mjafton, edhe nëse nuk ka qenë me abdes kur e ka vendosur.
Kur personi i sëmurë dëshiron të falet, duhet të mundohet që trupi, rrobat dhe vendi ku falet të jenë të pastër nga papastërtitë. Nëse nuk mundet, atëherë falet ashtu si është dhe nuk ka gjynah.
Nëse personi ka problem me mosmbajtjen e urinës dhe nuk është shëruar me mjekim, atëherë duhet të pastrohet dhe të marrë abdes për çdo namaz pasi të hyjë koha e tij. Duhet të lajë atë që ka prekur trupin ose rrobat e tij nga urina, ose të veshë rroba të pastra për namaz nëse nuk e ka shumë të vështirë. Përndryshe falet ashtu dhe është i arsyetuar. Gjithashtu duhet të marrë masa që urina të mos përhapet në rrobat, trupin ose vendin e faljes, si për shembull duke vendosur diçka mbi organin.
Si falet personi i sëmurë
Personi i sëmurë duhet të falet në këmbë aq sa ka mundësi.
Nëse nuk mund të falet në këmbë, atëherë falet ulur. Është më mirë të ulet këmbëkryq gjatë pjesëve ku zakonisht qëndrohet në këmbë në namaz.
Nëse nuk mund të falet ulur, atëherë falet i shtrirë në njërën anë duke qenë i kthyer nga kibla. Preferohet të shtrihet në anën e djathtë.
Nëse nuk mund të falet në anë, atëherë falet i shtrirë në shpinë me këmbët nga kibla.
Nëse mund të qëndrojë në këmbë por nuk mund të bëjë ruku ose sexhde, atëherë detyrimi për të qëndruar në këmbë nuk bie. Ai falet në këmbë dhe anohet për rukunë, pastaj ulet dhe anohet për sexhden.
Nëse ka problem me sytë dhe një mjek i besueshëm i thotë: “Nëse falesh i shtrirë në shpinë do të shërohesh, përndryshe jo”, atëherë lejohet të falet i shtrirë në shpinë.
Nëse nuk mund të bëjë ruku dhe sexhde, atëherë anohet për to dhe duhet të anohet më shumë për sexhden sesa për rukunë.
Nëse nuk mund të bëjë vetëm sexhden, atëherë bën ruku normale dhe anohet për sexhde.
Nëse nuk mund ta përkulë shpinën, atëherë përkul qafën. Nëse shpina e tij është e përkulur vazhdimisht sikur është në ruku, atëherë kur dëshiron të bëjë ruku anohet pak më shumë dhe gjatë sexhdes e afron fytyrën sa më afër tokës.
Nëse nuk mund ta anojë kokën fare, atëherë thotë tekbir, lexon Kuran dhe i bën me zemër nijetin për qëndrimin në këmbë, rukunë, ngritjen prej saj, sexhden, uljen mes dy sexhdeve dhe teshehudin. Gjithashtu i lexon dhikret e caktuara. Sa për atë që bëjnë disa të sëmurë duke bërë shenja me gisht, kjo nuk ka bazë.
Nëse gjatë namazit personi i sëmurë bëhet i aftë të bëjë diçka që më parë nuk mundej, si qëndrimi në këmbë, ulja, rukuja, sexhdja ose animi, atëherë duhet ta bëjë menjëherë dhe ta vazhdojë namazin nga ajo pjesë ku ka arritur.
Nëse personi i sëmurë ose dikush tjetër fle dhe i kalon namazi, ose e harron atë, duhet ta falë sapo të zgjohet ose sapo t’i kujtohet. Nuk lejohet ta lërë deri të vijë koha e namazit të njëjtë ditën tjetër.
Nuk lejohet të lihet namazi në asnjë gjendje. Muslimani duhet të kujdeset për namazin në çdo situatë, qoftë i shëndoshë apo i sëmurë, sepse namazi është shtylla kryesore e fesë pas shehadetit. Nuk lejohet që muslimani ta lërë namazin farz derisa t’i dalë koha, përderisa është me mendje të shëndoshë. Ai duhet ta falë sipas mundësisë së tij, bazuar në rregullat e përmendura më sipër. Ajo që bëjnë disa të sëmurë duke i shtyrë namazet derisa të shërohen nuk lejohet dhe nuk ka bazë në sheriat.
Nëse është shumë e vështirë për personin e sëmurë t’i falë të gjitha namazet në kohën e tyre, atëherë ai mund të bashkojë drekën me ikindinë dhe akshamin me jacinë, qoftë në kohën e namazit të parë apo të dytë, sipas asaj që është më e lehtë për të. Nëse dëshiron, mund ta falë ikindinë me drekën në kohën e drekës, ose ta vonojë drekën dhe ta falë me ikindinë. Po ashtu mund ta falë jacinë me akshamin në kohën e akshamit ose ta vonojë akshamin dhe ta falë me jacinë.
Sa për sabahun, ai nuk bashkohet me asnjë namaz para ose pas tij, sepse koha e tij është e veçantë nga namazet e tjera.
(Shejh Abdul-Aziz ibn Baz, Shejh Abdul-Aziz Aal esh-Shejh, Shejh Abdullah ibn Ghadjan, Shejh Salih el-Feuzan, Shejh Bekr Ebu Zejd)
